કુલ ખર્ચ ગણતરી
Total Cost in Economics – ઉત્પાદનમાં કુલ ખર્ચ
શું છે કુલ ખર્ચ?
કુલ ખર્ચ એટલે કોઈ પણ વસ્તુ બનાવવા માટે જે કુલ રકમ ખર્ચવાની પડે છે. આ ખર્ચમાં બે મુખ્ય ભાગો હોય છે:
- સ્થિર ખર્ચ – જે હંમેશા સમાન રહે
- અસ્થિર ખર્ચ – જે ઉત્પાદનની સાથે વધે-ઘટે
Total Cost = Fixed Cost + Variable Cost
સૂત્રની સમજૂતી:
સ્થિર ખર્ચ (Fixed Cost): મકાન ભાડું, મશીનરી, વીમો વગેરે – આ ખર્ચ ઉત્પાદન ઓછું હોય કે વધુ, હંમેશા સમાન રહે છે.
અસ્થિર ખર્ચ (Variable Cost): કાચો માલસામાન, મજૂરી, વીજળી વગેરે – આ ખર્ચ ઉત્પાદન વધે તો વધે છે.
(એકમો)
(રૂપિયા)
(રૂપિયા)
(રૂપિયા)
સ્થિર ખર્ચ (Fixed Cost) – લાલ રેખા:
ઉપરના આકૃતિમાં લાલ રેખા જુઓ – સ્થિર ખર્ચ હંમેશા ₹100 પર જ રહે છે, ભલે ઉત્પાદન 0 હોય કે 300 એકમ હોય.
ઉદાહરણ: ફેક્ટરીનો ભાડો, મશીનરીનું વીમું, પ્રબંધકનો પગાર – આ બધું હંમેશા ભરવાનું રહે.
અસ્થિર ખર્ચ (Variable Cost) – નારંગી રેખા:
નારંગી રેખા બતાવે છે કે અસ્થિર ખર્ચ ઉત્પાદન સાથે વધતો જાય છે. 0 ઉત્પાદન પર 0 ખર્ચ, 300 એકમ પર ₹400 ખર્ચ.
ઉદાહરણ: કાચો માલ, મજૂરીનો ખર્ચ, વીજળી – જેટલું વધારે બનાવશો, એટલો વધારે ખર્ચ.
કુલ ખર્ચ (Total Cost) – વાદળી રેખા:
વાદળી રેખા બતાવે છે કે કુલ ખર્ચ = સ્થિર ખર્ચ + અસ્થિર ખર્ચ. આ રેખા હંમેશા અસ્થિર ખર્ચ કરતાં ₹100 ઉપર રહે છે.
આકૃતિમાંથી શું શીખવા મળે છે?
કુલ ખર્ચની ગણતરી કેમ જરૂરી?
💰 કિંમત નક્કી કરવા
વેચાણ કિંમત કુલ ખર્ચ કરતાં વધારે રાખવી પડે
📈 નફાની ગણતરી
નફો = વેચાણ કિંમત – કુલ ખર્ચ
🎯 ઉત્પાદન યોજના
કેટલું ઉત્પાદન લાભકારક છે તે જાણવા
⚖️ નિર્ણય લેવા
ઉત્પાદન વધારવું કે ઓછું કરવું તે નક્કી કરવા
